ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామచంద్రుని మహనీయతపై సంభాషణ

**శిష్యుడు:**

అయ్యా, ఒక విషయం చెబుతాను. నా జీవితంలో వచ్చిన యాదృచ్ఛికం ఎలా దీవెనగా మారిందో ఇప్పటికీ నాకు ఆశ్చర్యంగానే ఉంటుంది.

**గురువు:**

ఏమిటది? చెప్పు. వినాలని ఆసక్తి కలుగుతోంది.

**శిష్యుడు:**

నా పనిలోంచి కొంత విరామం తీసుకున్నప్పుడు ఆంధ్ర విశ్వవిద్యాలయంలో ఎం.ఎ. సంస్కృతంలో చేరాను. అంతా యాదృచ్ఛికమే. మా విభాగం కావ్యశాస్త్రం… నేను సాధారణంగా ఎన్నుకోని శాస్త్రం అది.

**గురువు:**

అయినా ఆ మార్గమే నిన్ను లోతైన అధ్యయనానికి తీసుకెళ్లింది కదా?

**శిష్యుడు:**

అవును. మొదట్లో రొజూ పనులు, ఇంటి బాధ్యతలు, హడావుడితో చదువు మందంగా సాగేది. కానీ క్రమంగా సంస్కృత కావ్యశాస్త్రంలోని లోతులు, వ్యాకరణంలోని అసాధారణ శాస్త్రీయ నిర్మాణం నన్ను మంత్రముగ్ధుణ్ని చేశాయి.

**గురువు:**

అది నిజమే. సంస్కృతం ఒకసారి హృదయాన్ని తాకితే అట్టే పట్టు విడవదు.

**శిష్యుడు:**

కానీ అందులోనూ ఒక విషయం నాకు మరీ ఆశ్చర్యం కలిగించింది. మేము చదివే చాలా గ్రంథాలు: కావ్యాలంకారసూత్రం,

ధ్వన్యాలోకం,

రసగంగాధరం,

లఘుసిద్ధాంతకౌముదీ…

ఇవన్నీ వ్యాఖ్యానించినది ఒకే మహనీయుడు—**ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామచంద్రుడు**.

**గురువు (ఆసక్తిగా):**

ఆహా! ఆయన పేరు ఒకసారి పలికితేనే విద్యాకాననంలో ఓ సువాసన వ్యాపించినట్టు ఉంటుంది. అప్పుడే ఆయన గురించి తెలుసుకోవాలనిపించిందా?

**శిష్యుడు:**

అవును గురువుగారూ. ఆయన జీవితాన్ని చదువుతుంటే—ఇతను కేవలం పండితుడు కాదు, ఇతను దివ్యసంకల్పంతో పుట్టిన వ్యక్తి అనిపించింది. జ్ఞానం ఆయనకు అలవోకగా ప్రవహించింది. కానీ ఆ జ్ఞానానికి ఉన్న భక్తి—అదే ఆయనను మహత్తరుడిని చేసింది.

**గురువు:**

అతని రచనలు చదివితే ఆ భావం సహజంగానే వస్తుంది. ప్రతి గ్రంథం, ప్రతి పుట—ఒక సేవా చైతన్యం.

**శిష్యుడు:**

నిజం గురువుగారు. ఆయన రాసిన వ్యాఖ్యానాలు చదువుతుంటే ఒక ఆలోచన మళ్లీ మళ్లీ నాలో ప్రతిధ్వనించింది: **“ఇది శాస్త్రరచన కాదు—ఇది సేవ.”**

**గురువు:**

అది అసలైన పండిత లక్షణం. తపస్సుతో కూడిన లోతు, అదుపులో ఉండే వినయం.

**శిష్యుడు:**

ఆయన పరిధి ఎంత విశాలమో చూస్తే ఆశ్చర్యం వేస్తుంది.

అలంకారశాస్త్రం…

రసశాస్త్రం…

వ్యాకరణం…

రాజనీతి…

అది ఒక విశ్వవిద్యాలయం ఒకరి రూపంలో ఉన్నట్టే.

**గురువు (సంతోషంగా):**

అందుకే ఆయనను “నడిచే విశ్వవిద్యాలయం” అని అన్నారు.

**శిష్యుడు:**

అవును. ప్రపంచం వేగం కోసం లోతును వదిలేసిన ఈ కాలంలో ఆయన రచనలు మాత్రం శిలాఫలకాల్లా నిలిచిపోయాయి. ఎక్కడా తొందర లేదు. ఎక్కడా రాజీ లేదు. కాని చదివే మనసును మాత్రం అద్భుతంగా తాకుతాయి.

**గురువు:**

అయితే ఆయన పెద్దగా బాహ్యప్రచారాల కోసం పరుగులు పెట్టలేదుగా?

**శిష్యుడు:**

అది నిజం. ఆయనకు కనిపించడమే లక్ష్యం కాదు—సేవే లక్ష్యం.

రోజూ నలభై పేజీలు రాయడం ఆయనకు వ్రతం. అది విని నేను అవాక్కయ్యాను.

అలాంటి సాధన ఎంతమందికి సాధ్యమవుతుంది?

**గురువు:**

అది ఒక తపస్సే. మరి ఆయన వ్రాసిన గ్రంథాలు?

**శిష్యుడు:**

ఏ గ్రంథం చెప్పాలి గురువుగారు? వాల్మీకి రామాయణం మీద ఆయన చేసిన పదక్షర అనువాదం మరియు విస్తృత వ్యాఖ్యానం—దాదాపు **10,000 పేజీలు**.

ఉపనిషత్తులు శంకరభాష్యంతో…

యోగసూత్రాలు వ్యాసభాష్యంతో…

బ్రహ్మసూత్రాలు…

వాక్యపదీయము…

నాట్యశాస్త్రం అభినవభారతీతో…

వీటన్నింటినీ ఆయనే తెలుగులో మన ముందుంచారు. ఒక వ్యక్తి సాధారణంగా చేయలేని మహాకార్యం అది.

**గురువు (వినమ్రంగా):**

అలాంటి వారు అరుదు. వారిని మనం గుర్తించకపోవడం మనమే చేసిన నష్టం.

**శిష్యుడు:**

అది నిజమే గురువుగారు. ఇటువంటి మహనీయులను విద్యా వ్యవస్థ పిల్లలకు పరిచయం చేయకపోవడం మన సంస్కృతికి చేసిన అన్యాయం. అసలు మన మూలాలను మనమే ఎందుకు వేర్లతో సహా పెక్కళిస్తున్నామో నాకు అర్థం కాదు.

**గురువు:**

బహుశా కాలం ఒక దశలో జారిపోతుంది. కానీ నిజమైన కాంతి ఎప్పుడూ వెలుగుతుంది. శ్రీరామచంద్రుల వంటి మహనీయుల రచనలు ఎప్పటికీ అస్తమించవు. కానీ మనం బాధ్యత వహించాలి.

**శిష్యుడు (సంతోషంగా, భావోద్వేగంగా):**

అవును గురువుగారు. ఆయన రచనలు చదివిన ప్రతిసారీ నాకు ఇలా అనిపిస్తుంది— “ఇతను కేవలం పండితుడు కాదు… ఒక దివ్యావతారం.”

**గురువు:**

నిజం. మహామహోపాద్యులు పద్మశ్రీ ఆచార్య పుల్లెల శ్రీరామచంద్రుడు మహనీయులు. కారణజన్ములు. ఆయన పాదాలకు నమస్కారం పెట్టడం—మన అదృష్టం.

ఇద్దరూ:

జయతు సంస్కృతం! జయతు భారతం!

ఆలోచన: హిందూమిత్ర Dr. మల్లాది శ్రీనివాస శాస్త్రి